Old School Essentials - Beginnersgids

Wat is Old School Essentials?

In 1981 verscheen een rode doos met een rode draak op het deksel, en een hele generatie leerde eruit wat een dungeon was. Old School Essentials is dat spel, woord voor woord in de regels en toch helemaal opnieuw gebouwd: de Basic/Expert-editie van Dungeons & Dragons, ontdaan van veertig jaar aangroei, opnieuw geordend en zo strak gezet dat elke regel op één opengeslagen spread past. Geen nostalgie-artikel maar een werkinstrument.

Het is het werk van Gavin Norman, die het in 2019 uitgaf bij zijn eigen Necrotic Gnome. Netherbook verkoopt de Classic Game Set: vijf kleine hardcovers in een doos, met een omslag die Erol Otus schilderde, de kunstenaar van de oorspronkelijke doos uit 1981. Dat is geen toeval; het is een handtekening.

Hoe werkt het systeem?

Je held heeft zes eigenschappen, een klasse en een level van 1 tot 14. Vechten doe je met een d20 tegen de pantserklasse van je tegenstander, via een tabel of de optionele oplopende variant. Gevaar ontwijk je met vijf soorten saving throws: tegen dood, tegen toverstaven, tegen verlamming, tegen adem en tegen spreuken. Meer regels heeft een sessie meestal niet nodig.

Het eerste kenmerk is dat ras en klasse hetzelfde zijn. Een elf is een klasse, een dwerg is een klasse, een halfling ook; ze staan naast cleric, fighter, magic-user en thief. Dat geeft zeven scherp afgebakende helden en geen bouwpakket.

Het tweede kenmerk is hoe je groeit. Ervaringspunten komen vooral van schatten die je veilig thuisbrengt: één goudstuk is één punt. Een monster verslaan levert nauwelijks iets op. Het spel beloont dus sluipen, omkopen en weglopen, en straft de tafel die elke kamer uitvecht.

Het derde kenmerk is de magiër die zijn spreuken uit het hoofd leert. Eén nacht slaap, een vast aantal spreuken, en als ze op zijn, zijn ze op. Een magic-user van level 1 heeft één spreuk en een dolk, en dat is precies de spanning die het spel bedoelt.

Wat heb je nodig om te beginnen?

De Classic Game Set bevat vijf boekjes: Characters, Magic, Adventures, Monsters en Treasures. Samen zijn ze het complete spel; de spelers houden de eerste twee bij de hand, de spelleider de andere drie, en niemand hoeft op een boek te wachten. De schutbladen zijn bedrukt met de tabellen die je het vaakst nodig hebt.

Verder heb je een set rollenspeldobbelstenen nodig (die zitten niet in de doos), potloden, ruitjespapier en een avontuur. De boekjes bevatten geen startavontuur; onze OSR-collectie heeft er genoeg, en Dolmenwood is een complete wereld op dezelfde regels.

Voor wie is dit spel?

Voor spelleiders die snel willen kunnen opzoeken en spelers die snel willen kunnen sterven. Voor tafels die het spel willen leren dat onder Dungeons & Dragons ligt. Voor iedereen die wil weten wat OSR betekent voordat hij Dolmenwood, Shadowdark of een van de honderden avonturen op deze regels aanschaft: dit is de moedertaal.

Het is niet voor wie een held wil bouwen. Zeven klassen, weinig keuzes, en een level 1-held die aan één klap doodgaat. Het is ook geen verhalend spel; er zijn geen regels voor sociale scènes, geen moves, geen meta-currency. Wat er gebeurt, praat je uit.

Hoe verschilt het van andere systemen?

Vergeleken met Dungeons & Dragons 5e is Old School Essentials de kale versie van hetzelfde idee. Dezelfde klassen, dezelfde d20, maar geen skills, geen feats, geen bonusacties, en een held die op level 1 een paar hitpoints heeft in plaats van een lijst vaardigheden. 5e maakt je held sterk; OSE maakt de wereld gevaarlijk.

Vergeleken met Shadowdark, dat op dezelfde bron is gebouwd, is OSE de trouwe versie en Shadowdark de moderne: Shadowdark leent de oplopende AC en de advantage-regels van 5e en voegt fakkels toe die echt opbranden. Wie de twee naast elkaar wil zien, leest ons vergelijkingsartikel Shadowdark vs Mörk Borg vs Old School Essentials.

Vergeleken met Dolmenwood, ook van Necrotic Gnome, is OSE de regelset en Dolmenwood de wereld. Dolmenwood breidt de klassen en de sfeer uit, maar onder de motorkap zit dit spel. Ons geschiedenishoofdstuk over de Old School Renaissance vertelt hoe die beweging ontstond.

Waar begin je?

Lees het boekje Adventures eerst, niet Characters. Daarin staat hoe een dungeon werkt: beurten, licht, ontmoetingen, moraal. Dat is de helft van het spel.

Laat de spelers hun held in tien minuten maken, met de dobbelstenen en zonder overleg. Geef ze een kaart van een kleine dungeon, een fakkel en een reden om naar beneden te gaan. En zeg vooraf dat helden doodgaan. Wie dat weet, speelt voorzichtig, en voorzichtig spelen is waar dit spel om draait.

Aanbevolen producten bij Netherbook

De Old School Essentials Classic Game Set is het complete spel in vijf boekjes.

Wil je een wereld erbij, dan is het Dolmenwood Player's Book plus het Campaign Book de rijkste die er op deze regels bestaat. Wil je de moderne verwant, kijk dan naar Shadowdark. Alles wat we in dit genre verkopen staat in de collectie OSR.