Shadowdark vs Mörk Borg vs Old School Essentials

Het korte antwoord

Kies Shadowdark als je van D&D 5e komt en wilt dat wat je weet over een d20 blijft gelden, maar met echt gevaar terug in de kerker. Kelsey Dionne hield de vertrouwde rekensom en schrapte het bouwen van personages. Je fakkel brandt één uur echte tijd, dus de klok op tafel is de klok onder de grond.

Kies Mörk Borg als je doem, vuil en snelheid wilt, en het idee je bevalt dat de wereld al aftelt. Vier eigenschappen, hardvochtige worpen, personages die in de eerste kamer sterven. Eén avond is een compleet verhaal.

Kies Old School Essentials als je de originele regels uit 1981 wilt, zonder iemands stemming eroverheen. Gavin Norman herschreef Basic/Expert D&D voor helderheid, niet voor sfeer. Dit is de puristische route, en met afstand het best geordende boek van de drie.

Wat deze drie spellen gemeen hebben

Alle drie horen ze thuis in de OSR-hoek en ze zijn het over meer eens dan hun omslagen doen vermoeden. Personages zijn kwetsbaar: een avonturier van het eerste niveau sterft aan één gelukkige goblin. Er een maken kost minuten, want er valt bijna niets te bouwen. Geen van de drie kent vaardigheidslijsten of talentbomen, dus wat je personage kan is vooral wat je beschrijft.

Ze zijn het ook eens over waar een sessie om draait: goud en overleven, niet afgewogen gevechten. Alle drie verwachten dat een groep wegloopt van een gevecht dat ze niet kan winnen en vraagt hoe de kamer eruitziet in plaats van te dobbelen. Materiaal reist mee: een kerker voor Old School Essentials draait in Shadowdark met een paar aangepaste getallen.

Waar ze echt van elkaar verschillen

De kernworp. Shadowdark is een d20-systeem waarbij je hoog wilt gooien, met oplopende pantserklasse en voordeel of nadeel, precies de vorm die een 5e-speler verwacht. Mörk Borg heeft vier eigenschappen, Agility, Presence, Strength en Toughness, modificatoren tussen min drie en plus drie, en één d20-test tegen een moeilijkheidsgetal. Je begint met Toughness plus 1d8 aan levenspunten, dus een personage kan met één levenspunt aan tafel verschijnen. Old School Essentials laat de rekensom van 1981 intact, inclusief aflopende pantserklasse, met een officiële oplopende variant ernaast, en daar zijn dwerg, elf en halfling klassen in plaats van volken.

Tijd is een regel, geen sfeer. In Shadowdark brandt een fakkel één uur echte tijd. Gaat hij uit, dan zien je personages niets en de monsters alles. In Mörk Borg kiest de groep bij aanvang een dobbelsteen en gooit de spelleider die bij elke dageraad; bij een één valt er een ellende over de wereld, en de zevende maakt er een einde aan. Een d100 of een d6 kiezen is kiezen hoe lang je wereld nog bestaat. Old School Essentials gebruikt de klassieke kerkerbeurt: tien minuten per beurt, worpen voor zwervende monsters, licht en rantsoenen op papier.

Magie is in twee van de drie een gok. Spreukgebruikers in Shadowdark gooien tegen tien plus het spreukniveau, en bij een mislukking is de spreuk weg tot ze rusten. Mörk Borg kent geen spreukenlijst, alleen onreine en heilige rollen; een slechte worp kost levenspunten en kan iets ergers losmaken, en zwaar pantser legt je krachten stil. Old School Essentials is degelijk ouderwets: spreuken worden vooraf ingeprent, en een magiër van het eerste niveau heeft er precies één voor de hele dag.

Het boek als voorwerp. Shadowdark is een genaaid gebonden A5-boek van 330 pagina’s, één onderwerp per spread, en het leest als een handleiding in de goede zin. Old School Essentials verdeelt de regels over vijf slanke hardcovers met hetzelfde uitgangspunt, en is misschien wel het bruikbaarste regelboek in de hobby. Mörk Borg doet bewust het tegenovergestelde. Johan Nohr ontwierp de pagina’s als kunstobject: neongeel, inktspatten, gedraaide kolommen, lettertypes die zonder waarschuwing wisselen. Sommigen vinden dat opwindend. Anderen vinden het lastig om midden in een sessie iets op te zoeken en schrijven hun eigen spiekbriefje. Beide reacties zijn normaal, en het is prettig te weten welke van de twee jij bent.

Wat je te spelen krijgt. Mörk Borg geeft je een complete stervende wereld, met benoemde streken, profetieën en een toon die je overneemt of waar je tegenaan duwt. Shadowdark suggereert een grimmige wereld zonder er een op te dringen en leunt op generatoren en de Cursed Scroll-zines. Old School Essentials levert met opzet geen wereld: geen kaart, geen goden, geen standaardstreek, want het gaat om de motor. Wil je een wereld aangereikt krijgen, dan is dat een echt nadeel.

Hoe het aan tafel voelt

Shadowdark voelt als aftellen. Iemand kijkt naar de timer, zegt dat er nog elf minuten fakkel is, en de groep stopt met discussiëren over de vergrendelde deur en gaat beslissen. Niemand grijpt naar het boek. De spanning komt uit licht en lage levenspunten.

Mörk Borg voelt als een punkoptreden. Er sterft een personage voordat de eerste scène af is, iedereen lacht, en de speler rolt in twee minuten een nieuwe stakker. Dan gooit de kalender een één, gaat er iets mis met de zon, en krijgt de avond een einde dat niemand plande.

Old School Essentials voelt als een kraak. Stokken van drie meter, een getekende kaart, een lange discussie of je die deur wel opent. Gevechten zijn kort en angstaanjagend, en de rest van de sessie gaat over hoe je ze vermijdt. Boven komen met de buit en iedereen in leven is de overwinning.

Wat je echt moet kopen

Voor Shadowdark volstaat één boek: het kernboek Shadowdark van €59,95 bevat klassen, volken, magie, monsters en spelleidersgereedschap. Wil je eerst proeven, dan geeft de Quickstart Set van €24,95 je twee boekjes van 68 pagina’s, acht kant-en-klare helden, de niveaus één tot drie en het avontuur Lost Citadel of the Scarlet Minotaur. Solo spelen kan met Solodark van €12,95.

Voor Mörk Borg is het kernboek van €29,95 het hele spel. Er is geen startersset. Spreekt de motor je aan maar de stervende fantasywereld niet, dan draaien Pirate Borg van €39,95 en Cy_Borg van €49,95 dezelfde regels in de duistere Caraïben en in een instortende cyberpunkmetropool, allebei zelfstandig.

Voor Old School Essentials is de Classic Game Set van €74,95 de instap: vijf genaaid gebonden hardcovers over personages, magie, avonturen, monsters en schatten, met een omslag van Erol Otus, die ook de originele dozen uit 1981 schilderde. Het is de duurste en de meest complete, met zeven klassen, ruim honderd spreuken, meer dan tweehonderd monsters en meer dan honderdvijftig magische voorwerpen. Verder vragen alle drie hetzelfde: dobbelstenen, papier en een spelleider.

Kies Shadowdark als ... / Kies Mörk Borg als ... / Kies Old School Essentials als ...

Kies Shadowdark als je groep 5e speelt en een lichter spel wil zonder een nieuwe taal te leren. Kies het als je het gevaar van oldschoolspel wilt maar niet de boekhouding van aflopende pantserklasse. Kies het als jullie korte sessies spelen en de fakkeltimer het tempo mag bepalen. Kies het als je met bijna geen voorbereiding leidt.

Kies Mörk Borg als je losse sessies en korte, meedogenloze verhalen wilt in plaats van een campagne van jaren. Kies het als jullie van zwarte humor houden en niet aan personages hechten. Kies het als agressief boekontwerp je opwindt in plaats van ergert. Sla het over als je onder druk snel regels moet opzoeken, en sla het over als een stervende fantasywereld de verkeerde toon is; dan geven Pirate Borg of Cy_Borg je dezelfde motor in een decor dat je beter ligt.

Kies Old School Essentials als je de echte regels van 1981 wilt en geen interpretatie ervan. Kies het als je oude modules bezit en klassieke kerkers wilt draaien zoals ze geschreven zijn. Kies het als je elke procedure binnen seconden vindbaar wilt hebben. Kies het als je jaren vooruit wilt spelen, met burchten en reizen door de wildernis aan het eind.

Waar begin je bij Netherbook

Wordt het Shadowdark, begin dan met de Quickstart Set of ga meteen voor het kernboek. Onze Shadowdark starter guide schetst eerst het spel. De rest van de lijn staat in de collectie Shadowdark.

Wordt het Mörk Borg, dan is het kernboek alles wat je nodig hebt, en legt de Mörk Borg starter guide een eerste sessie uit. In de collectie Mörk Borg staan ook Pirate Borg en Cy_Borg, met hun eigen gidsen: de Pirate Borg starter guide en de Cy_Borg starter guide.

Wordt het Old School Essentials, dan is de Classic Game Set de enige aankoop, en staat de rest van die lijn in de collectie OSE. Twijfel je over deze hele hoek van de hobby? Onze collectie OSR brengt alles bij elkaar.