Waar de samenzwering en de speeltafel samenkomen - de geheimen van Delta Green

In 1973 gaf de directeur van de CIA opdracht de MKULTRA-dossiers te vernietigen. Twintig jaar experimenten op mensen die nooit hadden ingestemd met experimenten, weg. Alleen lag er een stapel financiële administratie in het verkeerde gebouw, en in 1977 haalde een beroep op de openbaarheidswet die terug in het daglicht: zo'n twintigduizend documenten, grotendeels facturen en kostenposten, de boekhouding van een programma dat officieel nooit had bestaan. Die augustus hield de Senaat hoorzittingen.

Lees die vrijgegeven pagina's nu en wat blijft hangen is niet wat er staat. Het zijn de zwarte balken. Hele alinea's weggelakt, en eromheen een formulier zo bloedeloos dat het een bestelbon voor nietmachines kon zijn. Iemand heeft dit getekend. Iemand heeft het gearchiveerd. Iemand heeft besloten welke vier woorden jij mocht houden.

Dat is op zichzelf al een genre. Niet het monster, maar de zwartgelakte pagina over het monster. Niet de waarheid, maar een voorblad dat je meldt dat de waarheid elders ligt, bij iemand met een hogere clearance dan jij. Het loopt van de echte hoorzittingen via decennia aan pocketthrillers naar de serie die er een vrijdagavondritueel van maakte, en het werkt omdat het vleit en beangstigt tegelijk: de wereld klopt wel degelijk, en jij mag niet weten hoe.

Er bestaat een rollenspel dat volledig uit die vorm is opgetrokken. Het draait al ruim dertig jaar, in stilte, en het heet Delta Green.

Het spel dat er eerder was

Het begint in een fanzine. In 1992 publiceerde John Scott Tynes in het zevende nummer van The Unspeakable Oath een Call of Cthulhu-scenario met de titel Convergence: federale agenten, een klein stadje, iets in een schuur. The X-Files ging het najaar daarna in première. Het spel was er eerder dan de serie, en dat is het zeggen waard, want Delta Green wordt al dertig jaar omschreven als het X-Files-spel terwijl het altijd het vreemdere, droevigere ding is geweest.

Pagan Publishing bundelde het in 1997 tot een sourcebook, geschreven door Tynes met Dennis Detwiller en Adam Scott Glancy, en dat won de Origins Award voor beste supplement van zijn jaar. Bijna twee decennia later financierde Arc Dream Publishing een zelfstandige versie, niet langer een aanbouw aan andermans regelboek: het Agent's Handbook verscheen in 2016, de Handler's Guide in 2017, en het tweetal won in 2018 ENnies voor regels en vormgeving.

De fictie is strak en grimmig. Een federale inval in Innsmouth in 1928 laat de overheid achter met bewijs dat nergens in te delen valt. Er komt een eenheid om af te handelen wat er daarna opduikt. Eind jaren zestig loopt een operatie in Cambodja rampzalig af, de eenheid wordt opgeheven, en de mensen erin werken gewoon door, zonder mandaat, binnen de machine die hen ontbond. Die mensen speel je. Een deel van je agenten hoort bij een erkend programma met echte middelen; een deel zijn outlaws die missies draaien in gestolen tijd en op hun eigen creditcard.

Wat het zwartgelakte dossier en het spel delen

Het eerste is het gat. Horror werkt hier nooit via het wezen op de pagina, maar via de alinea waar jij geen toegang toe had, en het spel houdt die discipline vol. Briefings zijn mager. Antwoorden blijven half. De Handler houdt niets achter uit gemeenheid, maar omdat de hele esthetiek instort op het moment dat iemand de kosmologie uitlegt. Deze serie begon bij de schrijver die die terughoudendheid uitvond, in waar kosmische angst en de speeltafel samenkomen. Delta Green erft zijn monsters. Wat het toevoegt is een bevelslijn.

Het tweede is de prijs, en hier doet het spel iets wreders dan welke thriller ook voor elkaar kreeg. Je agent heeft Bonds: mensen met een naam in een gewoon leven, een echtgenote, een broer, een oude collega van het veldkantoor. Als het werk je geest beschadigt, mag je die schade doorschuiven naar een Bond. Het werkt. Je agent blijft functioneren. De relatie vangt de klap op. Doe het vaak genoeg en die persoon is weg, niet dood, gewoon weg, zoals mensen echt vertrekken.

Geen monster doet dat. Jij doet het, met opzet, met een potlood, omdat de missie morgen is en je een pistool moet kunnen vasthouden. Elk samenzweringsverhaal beweert dat het geheim de man opeet die het bewaart. Dit is het enige spel dat je eerst de namen liet invullen.

Het derde is het papierwerk. Het telefoontje komt op een onhandig uur. Er is een dekmantel, en het is jouw taak dat die standhoudt. Er ligt een lichaam, en het is jouw taak te bepalen wat de plaatselijke politie te horen krijgt. Bureaucratie is hier niet het saaie randje om de horror heen. Het is de horror, met een pasje om de nek.

Waar het snijdt

Carrières zijn kort. Agenten gaan dood, en wie niet doodgaat brandt op een manier op die de regels precies bijhouden, en dat is de bedoeling, maar het betekent wel dat dit geen spel is voor een tafel die drie jaar lang aan geliefde personages wil bouwen. Speel het als een reeks operaties en het zingt; speel het als een epos en het maalt je fijn.

Het materiaal is bovendien echt donker, en niet op de comfortabele monsters-in-de-mist-manier. Het gaat over staatsgeweld, werkelijke wreedheid en misbruik, en de lange campagnes komen op zeer zware plekken uit. Dit is een spel dat een eerlijk gesprek beloont voordat de dobbelstenen op tafel komen. Onze gids over sessie nul is een prima plek om dat gesprek te beginnen.

En het vraagt werk van de Handler. Horror in het heden betekent dat je spelers dingen kunnen opzoeken. De voorbereiding is echt.

Voor wie dit zou moeten proberen

Als het mooiste moment in elke thriller dat ene is waarop een vakbekwaam mens een dossier leest en heel stil wordt, ga hier dan zitten. Het Agent's Handbook bevat alles wat een speler nodig heeft en werkt prima als eerste aankoop; de Handler's Guide opent de geschiedenis, de vijanden en de onaangename waarheden erachter. Voor een eerste avond aan tafel biedt Dead Drops korte operaties die je zonder campagneplan kunt draaien, en als je klaar bent voor diep water is Impossible Landscapes een van de meest bewonderde campagnes die voor welk horrorspel dan ook is verschenen. De hele plank staat in de Delta Green-collectie.

Wil je eerst de praktische kant, hoe de procentdobbelstenen werken, wat een saniteitsworp kost en hoe een eerste operatie er echt uitziet, dan zet onze Delta Green-beginnersgids het op een rij voordat je iets koopt.

Iemand heeft de pagina getekend. Iemand heeft besloten welke vier woorden jij mocht houden. In dit spel ben jij vroeg of laat die iemand.