Fatherfog - Beginnersgids

Wat is Fatherfog?

Je grootmoeder zei dat je nooit een lichtje in het bos moest volgen. Je lachte. Toen kwam de Mist, en bleek elke waarschuwing die ze ooit gaf een gebruiksaanwijzing. De wolf uit het verhaal bestaat. Het huisje van brood ook. En het ding dat onder de brug woont en je naam wil hebben.

Fatherfog is een rollenspel vol sprookjeshorror over gewone mensen die overleven in een wereld waarin de oude verhalen waar zijn geworden, in hun oorspronkelijke, onverzachte vorm. Je bent geen ridder en geen uitverkoren kind. Je bent een arbeider, een bedelaar, een vreemdeling op doortocht, en je dorp raakt door zijn hoop heen. Je loopt de Mist in om er wat van terug te halen.

Het spel is ontworpen door Alan Gerding, medeoprichter van Tuesday Knight Games en een van de mensen achter Mothership, en het is het eerste nieuwe rollenspel van die studio sindsdien. Het verscheen in het voorjaar van 2026 als Zero Edition: een complete, speelbare zine die later uitgroeit tot een volledige eerste editie, precies zoals Mothership dat deed. Netherbook verkoopt die Zero Edition en het introductieavontuur Into the Fog.

Hoe werkt het systeem?

Heb je Mothership gespeeld, dan ken je het meeste al. Fatherfog draait op een d100: gooi onder je eigenschap of save om te slagen, met voordeel, nadeel en kritieke worpen waar je ze verwacht. Vaardigheden zitten in bomen die je langzaam beklimt, en personages zijn snel gemaakt en snel kwijt. Gevechten zijn kort en bruut, in een paar rondes voorbij, en het boek zegt eerlijk dat wegrennen vaak het juiste antwoord is.

Het nieuwe idee is de Bit. De Bit is het laatste cijfer van je d100-worp, en het spel grijpt er steeds naar. Mislukt een Mind-save, dan verlies je mogelijk zoveel Hoop als de Bit aangeeft. Een worp is nooit alleen geslaagd of mislukt; het laatste cijfer vertelt je wat het kostte.

Hoop is de motor. Elk personage begint met honderd punten, en de Mist neemt ze af: een dood zien, een save missen, iets tegenkomen waar de verhalen je voor waarschuwden. Hoe minder Hoop je hebt, hoe eerder je een Hoop-save mist en in Wanhoop valt. De Gids, de spelleider van Fatherfog, geeft je dan onder vier ogen een van tientallen Wanhoop-toestanden, en jij speelt die uit zonder de anderen te vertellen wat het is. Paniek verspreidt zich aan tafel zoals in het sprookje.

Twee details geven het spel zijn vorm. De Gids gooit nooit dobbelstenen; alle onzekerheid ligt bij de spelers. En een personage met een hoge vaardigheid kan die inruilen voor een onnatuurlijk vermogen, iets magisch met de vorm van een sprookje, ten koste van Hoop. Rusten, reizen en sterven hebben elk hun eigen kleine regels, en dat telt in een spel waarin de weg naar huis de helft van het verhaal is.

Wat heb je nodig om te beginnen?

De Zero Edition is één zine van ruim zestig pagina's: personagecreatie, de vier rollen, uitrusting, de regels, een Gids-gedeelte met voorbeeldvijanden en erfstukken, en de complete lijst Wanhoop-toestanden. Het is echt compleet. Voeg percentieldobbelstenen, potloden en een tafel toe en je kunt vanavond spelen.

Je hebt een Gids nodig en een klein groepje spelers. Voor een eerste sessie is Into the Fog de deur: er verdwijnen kinderen uit het dorp en een draad magisch garen leidt de Mist in. Het past in één avond, leert je het Bit-systeem onderweg, en de Gids-notities zeggen waar je de stilte moet laten vallen. Lees het als Gids, niet als speler.

Voor wie is dit spel?

Voor horrortafels die angst willen met de vorm van een sprookje: hutjes, wolven, koopjes, broodkruimels. Voor Mothership-groepen die het schip willen verlaten zonder de regels achter te laten. Voor spelleiders die graag een speler een geheim in handen geven en kijken wat die ermee doet. En voor iedereen die opgroeide met de gebroeders Grimm en altijd al vermoedde dat de opgepoetste versies logen.

Het is niets voor spelers die willen dat hun personage een held wordt. Fatherfog is dodelijk en dat is de bedoeling; het dorp heeft Hoop harder nodig dan jou. Het is geen dik boek, en een Zero Edition heeft met opzet rafelranden: de wereldkaart binnenin de omslag wordt nog nergens uitgelegd, en sommige regels veranderen nog voor de eerste editie. En het is niets voor tafels die hun horror netjes willen. De oude verhalen waren dat niet.

Hoe verschilt het van andere systemen?

Naast Dungeons & Dragons zit het verschil in wie je bent. D&D geeft je een held en een spreukenlijst; Fatherfog geeft je een lantaarn en de waarschuwing van je grootmoeder, en je beste vaardigheid is misschien weten wanneer je moet rennen. Hier groei je niet naar grootsheid, hier overleef je, en keert de Hoop langzaam terug.

Mothership is de voor de hand liggende verwant: dezelfde studio, dezelfde d100-botten, Hoop waar Mothership Stress heeft en Wanhoop waar het Paniek heeft. Is Mothership de gang en de luchtsluis, dan is Fatherfog het pad en de bosrand. Wie het ene bezit, speelt het andere binnen een paar minuten.

Bluebeard's Bride deelt het sprookje, maar niet de vorm. Bluebeard's Bride zet de hele tafel één lange nacht in het hoofd van één vrouw; Fatherfog geeft iedereen een eigen lichaam om te verliezen en een weg om te lopen. En Mörk Borg deelt de ondergang zonder de folklore: houd je van die grauwe toon maar wil je je angst in stof gewikkeld in plaats van metaal, dan is dit het boek.

Waar begin je?

Lees de zine één keer als Gids; hij is kort genoeg voor een middag. Speel Into the Fog met kant-en-klare personages of met de snelle creatieregels, en houd de eerste sessie bij één duidelijke opdracht: vind de kinderen, kom thuis. Vertel de spelers de regels van de Mist zoals je grootmoeder het zou doen, half waarschuwing en half raadsel.

Deel Wanhoop altijd onder vier ogen uit, en leg het nooit uit. De tafel vult het gat zelf met angst, en dat is de bedoeling. En als iemand een 04 gooit op een save en vraagt wat de Bit doet, laat het boek dan antwoorden: het kost vier punten Hoop, en iedereen aan tafel hoorde zojuist de deur kraken.

Aanbevolen producten bij Netherbook

Fatherfog 0e is het complete spel, en Into the Fog is het avontuur om ermee te openen. Laat de Mist je verlangen naar dezelfde motor in een ander donker, dan is de Mothership Core Set de broer; is het juist het sprookje dat onder je huid is gekropen, dan gaat Bluebeard's Bride dieper het huis in en neemt Mörk Borg de wanhoop nog verder. Alles voor het spel zelf staat in onze collectie Fatherfog; de rest van dit rijtje vind je in Horror, en de oude verhalen erachter in Mythic & Folklore.