Waar het bordspel en de speeltafel samenkomen - de wereld van Root

Op een bordspeltafel ligt een woud vol dieren in oorlog. Katten die het bos bezetten, vogels die hun oude rijk terug willen, een opstand die vanuit de klaringen opborrelt. Je bestuurt geen personage, je bestuurt een hele factie, van bovenaf, als een veldheer die legers verschuift. Dit is Root, en het is een van de mooiste strategische bordspellen van de laatste jaren.

En toch is er in dat bos één figuur die anders is dan de rest. Niet een leger, maar een enkeling. De Vagabond, de zwerver die tussen de facties door beweegt en van niemand is. Er bestaat een rollenspel dat precies die ene figuur oppakt en er een hele wereld van maakt.

Van bord naar bos

Het bordspel Root verscheen in 2018 bij Leder Games, bedacht door Cole Wehrle. Het werd geprezen om iets ongewoons: elke factie speelt totaal anders, alsof vier mensen vier verschillende spellen spelen op hetzelfde bord. De katten bouwen en produceren, de vogels volgen een groeiend bevelenspoor, de opstand smeult en explodeert. En dan is er de Vagabond: geen factie, maar een losse avonturier die klusjes doet, handelt en saboteert, en zich met niemand voorgoed verbindt.

In 2019 nam uitgeverij Magpie Games precies die figuur als uitgangspunt voor een rollenspel. Root: The Roleplaying Game verscheen via Kickstarter, waar ruim zesduizend mensen samen meer dan zeshonderdduizend dollar bijeenbrachten. De vondst zit in de keuze. Waar het bordspel je hele facties laat besturen, laat het rollenspel je juist die ene outsider spelen. Van bovenaf het bord overzien werd: ertussenin gaan staan, met een naam, een reputatie en iets te verliezen.

Wat het bordspel en het rollenspel delen

Onder allebei ligt dezelfde wereld: een bos in staat van oorlog, waarin geen kant helemaal goed of fout is. In het bordspel voel je dat als spanning tussen spelers. In het rollenspel voel je het als spanning binnen jezelf, want jij moet kiezen met wie je meeloopt, en elke keuze heeft een prijs.

Dat zit in de regels. Root: The Roleplaying Game draait op Powered by the Apocalypse, het systeem dat we in de geschiedenisreeks tegenkwamen als de motor achter een hele generatie verhalende spellen. Je gooit twee zeszijdige dobbelstenen, en de spannende uitkomst is niet succes of mislukking, maar het middengebied: je krijgt wat je wilt, maar er hangt een complicatie aan. Daarbovenop houdt het spel je reputatie bij bij elke factie. Help je de vogels, dan onthouden de katten dat. Je bent geen held zonder gevolgen, je bent een zwerver die overal sporen achterlaat.

Zo vertaalt het rollenspel de kern van het bordspel naar iets persoonlijks. Het bordspel gaat over wie het bos beheerst. Het rollenspel gaat over hoe het is om klein te zijn in een groot conflict, en toch iets te betekenen. De sfeer is die van Redwall of Watership Down: schattige dieren, maar een wereld die alles behalve lief is.

Waar het wringt

Eerlijk is eerlijk: de band met het bordspel is losser dan hij lijkt. Verschillende recensenten merken op dat je onder de vacht eigenlijk een degelijk fantasy-rollenspel vindt, waarin de personages toevallig dieren zijn. Wie het bordspel speelt om de scherpe factiestrijd, vindt dat gevecht hier niet op dezelfde manier terug, want jij speelt juist de figuur die buiten die strijd staat.

En het boek is wijdlopig. Waar Powered by the Apocalypse bekendstaat om lichte, snelle regels, legt Root er meer bovenop: slijtage op je uitrusting, aparte sporen voor uitputting en verwonding, en een reputatiesysteem dat niet altijd even helder is uitgelegd. Er zit veel moois in, maar het vraagt geduld om het uit het boek te vissen. Wie een spel wil dat je in tien minuten uitlegt, kan hier struikelen.

Voor wie dit zou moeten proberen

Als je ooit een bordspel hebt gespeeld en je afvroeg hoe het zou zijn om een van die kleine stukjes op het bord echt te zijn, dan snap je Root al. Waar de eerdere afleveringen van deze serie een spel naast een boek, een plaat, een tekening of een film zetten, doet deze iets anders: ze zet een rollenspel naast het bordspel waaruit het groeide, en laat zien hoe je van een veldheer een zwerver maakt. Sla het boek open, kies je Vagabond, en stap het bos in vanaf de grond.

Het bord blijft hetzelfde bos. Jij bekijkt het alleen niet langer van bovenaf, maar van onderaf, waar het gevaarlijk is en waar het verhaal woont.

Root is een bos in oorlog, en draait om conflict en keuze. Het volgende stuk ruilt het slagveld voor een taal, en vraagt wat het betekent om te verstaan: waar taal en de speeltafel samenkomen.