De TTRPG-woordenlijst - woorden voor aan tafel

Elke hobby heeft zijn eigen taal, en tabletop-rollenspel meer dan de meeste. Deze woordenlijst verzamelt de woorden die je tegenkomt op de schappen, in een regelboek of aan tafel, en legt ze in gewone taal uit met een voorbeeld waar dat helpt. Nieuw in dit alles? Lees dan misschien eerst hoe je je eerste spel kiest, en gebruik daarna deze pagina zodra een woord je in de weg zit.

A

Actual play
Een opgenomen sessie van een rollenspel, om naar te kijken of te luisteren als entertainment. Actual play-shows op video en podcast, zoals die Daggerheart en Candela Obscura beroemd maakten, hebben talloze nieuwe spelers naar de hobby gebracht.

Adventure (module)
Een vooraf geschreven scenario dat een groep kan spelen, met een setting, personages en gebeurtenissen die van tevoren zijn klaargezet. Een boxed set bevat vaak al een startavontuur, zodat je meteen kunt spelen.

B

BRP (Basic Roleplaying)
Een regelsysteem van uitgeverij Chaosium dat handelingen oplost door met procentdobbelstenen tegen een vaardigheid te gooien. Call of Cthulhu is op BRP gebouwd, met eigen extra regels voor sanity.

C

Campaign
Een reeks samenhangende sessies met dezelfde personages, die een langer verhaal vertelt over weken, maanden of jaren. Het tegenovergestelde van een one-shot, die je in één avond afrondt.

Character sheet (personageblad)
Het blad met alles over je personage: eigenschappen, vaardigheden, uitrusting en de huidige staat. Je vult het in tijdens het maken van je personage en houdt het bij terwijl je speelt.

Check (worp)
De basishandeling van een rollenspel: je gooit met dobbelstenen om te zien of je personage slaagt in iets onzekers. Een spelleider kan om een check vragen om een muur te beklimmen, een leugen te doorzien of een zwaard te hanteren.

Crunch
Een informeel woord voor hoeveel regeldetail een spel heeft. Een crunchy spel als Dungeons & Dragons heeft veel regels en opties; een rules-light spel als Mörk Borg heeft er weinig.

D

d20, d6 en de dobbelstenen
Dobbelstenen worden genoemd naar hun aantal zijden, dus een d20 heeft er twintig en een d6 zes. Veel spellen gebruiken een set veelvlakkige dobbelstenen (d4, d6, d8, d10, d12, d20), andere alleen gewone zeszijders.

Dice pool
Een systeem waarbij je een handvol dobbelstenen tegelijk gooit en de resultaten telt, in plaats van een enkele steen. Blades in the Dark en veel verhalende spellen gebruiken dice pools.

Dungeon Master (DM)
De naam voor de spelleider in Dungeons & Dragons. Zie Game Master.

E

Encounter
Een enkele scène waarin iets gebeurt: een gevecht, een puzzel, een ontmoeting met een vreemde. Een sessie is meestal een aaneenschakeling van encounters die door het verhaal aan elkaar hangen.

F

Fiction first
Een ontwerpgedachte waarbij wat er in het verhaal gebeurt bepaalt welke regels van toepassing zijn, en niet andersom. Spellen als Mythic Bastionland en veel indietitels leunen fiction first, en houden de regels op afstand tot het verhaal erom vraagt.

G

Game Master (GM)
De speler die het spel leidt: de wereld beschrijven, elk personage spelen dat de anderen tegenkomen, en bepalen wat de regels vragen. Verschillende spellen geven deze rol andere namen, zoals Dungeon Master, Keeper of Referee.

Gamebook
Een boek dat je alleen leest, waarbij je je pad kiest door naar genummerde paragrafen te bladeren, soms met dobbelstenen en een personage. Vroege gamebooks als Buffalo Castle waren een van de eerste manieren om te rollenspelen zonder groep.

H

Hexcrawl
Een manier om een kaart te verkennen die is opgedeeld in zeshoeken, waar elke hex een locatie, een encounter of niets kan bevatten. Het is een klassiek Old School-format rond ontdekking en een open wereld; Mythic Bastionland gebruikt er een.

Hit points (HP)
Een getal dat aangeeft hoeveel schade een personage of wezen kan incasseren voordat het buiten gevecht raakt. Het is een van de meest universele mechanismen in de hobby, al vervangen of verkleinen veel lichtere spellen het.

I

Indie RPG
Een rollenspel dat buiten de grote uitgevers om is gemaakt, vaak door een kleine studio of een enkele ontwerper. Indiespellen experimenteren regelmatig met mechanismen en verhaalstructuren die je bij mainstreamtitels niet vindt.

Initiative
Een systeem dat bepaalt in welke volgorde spelers en vijanden handelen tijdens een gevecht. Sommige spellen gooien ervoor, andere leggen het vast met een statistiek of gewoon met wie het eerst spreekt.

J

Journaling game
Een spel dat je speelt door te schrijven, waarbij je een dagboek bijhoudt als je personage terwijl dobbelstenen of kaarten aangeven wat er daarna gebeurt. Thousand Year Old Vampire is een bekend voorbeeld, alleen te spelen met een notitieboek.

K

Keeper
De naam voor de spelleider in Call of Cthulhu, kort voor Keeper of Arcane Lore. Zie Game Master.

L

Lore
De achtergrondwereld, geschiedenis en mythologie van een spel of setting. Lore geeft spelers context voor hun avonturen en iets om een personage tegen af te zetten.

M

Mechanic (mechanisme)
Een enkele regel of systeem dat bepaalt hoe iets in het spel werkt: hoe je een check doet, hoe een gevecht verloopt, hoe stress opbouwt. Een spel is in zekere zin een bundel mechanismen die samenwerken.

Megadungeon
Een enorm ondergronds complex van tientallen of honderden kamers over meerdere niveaus, bedoeld om een hele campaign lang te verkennen. Het is een klassiek Old School-format.

Metacurrency
Een voorraad punten, in handen van de speler in plaats van het personage, die je uitgeeft om de regels of het verhaal in je voordeel te buigen. Veel moderne spellen gebruiken er een, zoals tokens waarmee je opnieuw mag gooien of een detail aan een scène toevoegt.

N

NPC (non-player character)
Elk personage in het spel dat niet door een speler wordt bestuurd. De spelleider speelt alle NPC's, van bondgenoten en winkeliers tot de schurk.

O

One-shot
Een volledig spel dat in één sessie wordt gespeeld en afgerond, zonder vervolg. Het is een ideale manier om een nieuw systeem te proberen of te spelen met een wisselende groep.

Oracle (orakel)
Een hulpmiddel, meestal een set tabellen en een dobbelsteen, dat ja-neevragen beantwoordt zodat je zonder spelleider kunt spelen. Solospellen leunen op orakels om de persoon te vervangen die normaal beslist wat er gebeurt.

OSR (Old School Renaissance / Revival)
Een beweging die teruggrijpt op de stijl en regels van de vroegste rollenspellen uit de jaren zeventig en tachtig: open werelden, dodelijke gevechten, improvisatie en een spelleider met veel vrijheid. Bekende OSR-titels zijn Mörk Borg, Old-School Essentials, Cairn en Shadowdark.

P

PbtA (Powered by the Apocalypse)
Een familie spellen gebouwd op de motor van Apocalypse World, waarin personages handelen via "moves" die worden getriggerd door wat ze in het verhaal doen. Het geeft de voorkeur aan verhaalstroom boven zware regels en heeft een grote tak van modern ontwerp gevormd.

PC (player character)
Het personage dat een speler bestuurt, tegenover de NPC's die de spelleider speelt.

Pointcrawl
Een manier van verkennen waarbij locaties zijn verbonden via vaste routes op een kaart, losser dan een hexcrawl maar nog steeds met structuur voor een reis.

Q

Quickstart
Een gratis of goedkope introductieversie van een spel, met vereenvoudigde regels, kant-en-klare personages en een kort avontuur. Het is een ideale manier om een systeem te proberen voordat je het volledige boek koopt.

R

Referee
Een oudere naam voor de spelleider, geërfd van het wargaming, nog gebruikt door sommige Old School-spellen. Zie Game Master.

Rules-light / rules-heavy
Termen voor hoeveel regeldetail een spel draagt. Een rules-light spel houdt het simpel en snel; een rules-heavy spel biedt diepte en tactische keuze. Geen van beide is beter, ze vragen alleen iets anders van je.

S

Sandbox
Een speelstijl waarin de wereld open is en de groep zelf bepaalt waar ze heen gaat, in plaats van een vast plot te volgen. De spelleider bereidt plaatsen en situaties voor, en de spelers kiezen hun eigen pad.

Sanity
Een regel die de geestelijke gezondheid van een personage bijhoudt, die kan dalen naarmate het gruwelen tegenkomt. Call of Cthulhu maakte het beroemd: kennis en angst tasten de geest aan, dus overleven betekent meer dan in leven blijven.

Session (sessie)
Een enkele speelbijeenkomst, meestal een avond. Een campaign bestaat uit veel sessies; een one-shot is er maar één.

Session zero
Een bijeenkomst voordat het spelen begint, waarin de groep afspraken maakt over setting, toon, grenzen en verwachtingen. Hier beslist een tafel samen wat voor verhaal ze wil vertellen.

Setting
De wereld waarin een spel zich afspeelt, met zijn geografie, geschiedenis en sfeer. Sommige spellen komen met een rijke setting, andere geven je de gereedschappen om je eigen wereld te bouwen.

Solo RPG
Een rollenspel dat is ontworpen om alleen te spelen, meestal met een orakel of een dagboek in plaats van een groep. Solo- en journalingspellen zijn een snelgroeiende tak van de hobby.

Sourcebook
Een boek dat een spel uitbreidt met extra setting, regels of opties, bovenop het kernregelboek. Een campaign kan in de loop van zijn bestaan meerdere sourcebooks gebruiken.

Stat (attribuut)
Een getal dat een basiseigenschap van een personage beschrijft, zoals kracht of scherpzinnigheid, gebruikt wanneer je een check doet. Spellen gebruiken verschillende namen en lijstjes; Mythic Bastionland gebruikt bijvoorbeeld Vigour, Clarity en Spirit.

T

TPK (total party kill)
Het moment waarop alle spelerspersonages tegelijk sterven. In dodelijke Old School- en horrorspellen is het een reîl risico, en soms een grimmig erepunt.

TTRPG (tabletop roleplaying game)
Een spel waarin spelers de handelingen van personages beschrijven in een gedeelde verbeelde wereld, geleid door regels en meestal een spelleider. Alles op deze pagina staat uiteindelijk in dienst daarvan.

W

Wretched & Alone
Een familie solospellen gebouwd op een gedeelde motor, met een kaartspel en een wankele blokkentoren om een verhaal van overleven tegen de klippen op te vertellen. The Wretched begon het, en tientallen spellen volgden.