Discworld: Adventures in Ankh-Morpork - Beginnersgids

Wat is Discworld: Adventures in Ankh-Morpork?

Ankh-Morpork is een stad waar alles kan gebeuren, en dat meestal ook doet, twee keer voor het ontbijt. De rivier is dik genoeg om overheen te lopen. Het Dievengilde geeft kwitanties. De Wacht wordt geleid door een man die dat liever niet zou doen, en de Patriciër bestuurt al het andere door mensen te laten geloven dat ze het zelf doen. Ergens middenin dat alles proberen jouw personages de week door te komen.

Discworld: Adventures in Ankh-Morpork is het officiële rollenspel naar de Schijfwereldromans van Sir Terry Pratchett, in de grootste, smerigste en meest geliefde stad van de Schijf. Je speelt niet Vimes of Opoe Wedersmeer. Je speelt de mensen op de achtergrond van die boeken: een wachter met nachtdienst, een jonge tovenaar, een dief met vergunning en ambities, een dwerg die de iconografie in is gegaan. Het spel laat je door de straten lopen waar je al jaren over leest, en precies in het soort problemen belanden dat Pratchett voor je had bedacht.

Het spel is geschreven door Andrew Douthwaite, Bryce Johnston, Evie Moriarty en Rachael Cruz en uitgegeven door Modiphius Entertainment, na een Kickstarter eind 2024 die de miljoen dollar passeerde. Het kernboek verscheen in 2025. Netherbook verkoopt de Digest Edition van dat kernboek, de compacte full-colour softcover.

Hoe werkt het systeem?

Modiphius bouwde voor dit spel een nieuwe motor in plaats van de gebruikelijke, en noemde hem naar de stof die op de Schijf verhalen laat gebeuren: Narrativium. Er staan geen cijfers op je personageblad. Geen kracht, geen levels, geen ervaringspunten, geen spreukenlijst. Alles wat je personage bepaalt is een Trait, opgeschreven in woorden: je Background, je Niche, je Organisation, je Quirks. Zelfs je naam is een Trait.

Probeer je iets dat kan mislukken, dan kies je een Trait en leg je de spelleider uit waarom die helpt. Doe je dat goed, of slim, dan krijg je van de spelleider een grotere dobbelsteen: een d12 als de Trait precies past, een d4 als je duidelijk buiten je boekje gaat, een d6 of d10 daartussenin. De spelleider gooit de Narrativium-dobbelsteen, een achtkantige dobbelsteen die het boek hardnekkig weigert zo te noemen. Gooi je hoger, dan slaag je. Gooi je lager, dan mislukt het en krijg je mogelijk een Complication: een nieuwe, tijdelijke Trait als "doorweekt tot op het bot" of "gezocht door het Moordenaarsgilde" die je meeneemt naar de volgende scène.

En dan is er Luck. Elke speler heeft er een kleine voorraad van, en de spelleider deelt er meer uit voor goed rollenspel, goed vertellen en goede woordgrappen. Je geeft Luck uit om een vriend te helpen bij een test of om een Complication te verzachten. Het resultaat is een spel dat beloont wat Schijfwereldlezers toch al doen: spelen met woorden.

Wat heb je nodig om te beginnen?

Het kernboek is een compleet spel. Het bevat de regels, het maken van personages, vijf kant-en-klare personages uit het Dievengilde en een rondleiding door de stad: de Gesloten Universiteit, de Schaduwen, het Sator-plein, de Gilden, het Paleis van de Patriciër, met profielen van Vimes, Vetinari, Rinzwind, Ridcully en de Bibliothecaris en een generator voor bewoners van eigen makelij. Het sluit af met Bad Eggs in the Big City, een introductieavontuur van ongeveer vijftig pagina's.

Naast het boek heb je per speler een set polyhedrale dobbelstenen nodig en een losse d8 voor de spelleider, plus potloden en een groep. De regels gaan uit van een spelleider en een handvol spelers; de introductieavonturen zijn gebouwd voor maximaal vijf. Een sessie duurt ongeveer drie tot vier uur. Je hoeft de romans niet gelezen te hebben, maar minstens één persoon aan tafel moet ervan houden. Het boek is Engelstalig.

Voor wie is dit spel?

Voor Pratchett-lezers, uiteraard, en vooral voor degenen die nog nooit een rollenspel hebben gespeeld: de regels zijn licht, de wereld zit al in je hoofd, en het hele systeem draait op het soort woordspel waar je al dertig boeken van geniet. Voor spelleiders die liever improviseren dan voorbereiden. Voor groepen die een fantasyspel willen waarin een goede zin zwaarder weegt dan een goede worp.

Het is niets voor tafels die tactische gevechten, personageopbouw of een regelboek willen dat elke discussie beslecht. Dit spel vraagt de spelleider voortdurend om een oordeel, en het vraagt spelers om te accepteren dat een d4 soms het eerlijke antwoord is. Het is ook geen spel over de hele Schijf: dit boek gaat over Ankh-Morpork, en alleen daarover, met opzet. Lancre, Überwald en de Krijt zijn voor latere boeken.

Hoe verschilt het van andere systemen?

Naast Dungeons & Dragons is dit fantasy met de rekensom eruit. D&D geeft je een personageblad vol modificaties en een gevechtssysteem dat voor een raster is gebouwd; Ankh-Morpork geeft je een handvol zinnen en een gesprek. Een D&D-groep vindt die vrijheid bevrijdend of verontrustend, meestal binnen het eerste uur.

Dragonbane is de dichtstbijzijnde neef in onze kast: ook fantasy met een grijns, ook vriendelijk voor beginners. Maar Dragonbane is een echt avonturenspel met vaardigheden, initiatiefkaarten en monsters om te bevechten; Discworld is een stadsspel, en de gevaren zijn gilden, huisbazen en de aandacht van de Patriciër.

Monty Python's Cocurricular Mediaeval Reenactment Programme is de andere grote Britse komedie in onze kast, en het verschil is leerzaam. Monty Python is een sketch: absurd, luid, gebouwd voor één uitgelaten avond. Discworld is een roman: de grappen komen uit personage en stad, en het spel loopt met plezier maanden door.

Waar begin je?

Lees het regelhoofdstuk en het stadshoofdstuk, en sla de rest over tot je het nodig hebt. Speel daarna Bad Eggs in the Big City met de vijf kant-en-klare dieven; het is geschreven om het spel te leren en het scheelt je een plot verzinnen voor je eerste avond. Spreek vooraf hardop uit wat voor Schijfwereldboek jullie tafel speelt, een Wachtboek, een tovenaarsboek of een gildeboek, zodat iedereen op dezelfde toon mikt.

Wees aan tafel gul met de grote dobbelstenen en met verder niets zuinig. Het spel leeft van spelers die hun Traits oprekken naar plekken waar ze nooit voor bedoeld waren, en van een spelleider die lacht en zegt: ja, een d10. Deel Luck uit telkens als iemand de tafel laat kreunen. Complications zijn geen straf; ze zijn de volgende scène.

Aanbevolen producten bij Netherbook

Discworld - Adventures in Ankh-Morpork: Core Rulebook (Digest Edition) is alles wat je nodig hebt voor je eerste campagne. Wil je fantasy met wat meer regelboek eronder, dan is de Dragonbane Core Set de vriendelijke volgende stap; wil je de komedie luider en de avond korter, dan staat Monty Python's Cocurricular Mediaeval Reenactment Programme klaar. Dit spel en zijn toekomstige gezelschap vind je in onze collectie Discworld, en meer spellen die de tafel laten lachen in Comedy & Satire.